Khủng hoảng năng lượng Trung Đông: 11 quốc gia kêu gọi IMF và WB hỗ trợ

Trước những biến động khó lường của giá năng lượng, 11 quốc gia vừa ra tuyên bố chung yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp từ IMF và WB nhằm ổn định kinh tế vĩ mô toàn cầu.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông không còn là vấn đề cục bộ mà đã trở thành một “cơn địa chấn” tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng thế giới. Sự bất ổn này buộc các cường quốc kinh tế phải tìm kiếm những cơ chế phối hợp đa phương để giảm thiểu rủi ro hệ thống.

Lời kêu gọi khẩn cấp từ nhóm 11 quốc gia

Vào ngày ¹⁵⁄₄, một liên minh gồm 11 quốc gia — bao gồm Anh, Nhật Bản, Australia, Phần Lan, Ireland, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Ba Lan, Tây Ban Nha và Thụy Điển — đã chính thức phát đi thông điệp yêu cầu Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) triển khai các gói hỗ trợ khẩn cấp. Yêu cầu này nhấn mạnh việc triển khai nguồn lực phải “phù hợp với điều kiện từng quốc gia và tận dụng toàn bộ công cụ sẵn có”.

Điểm nóng gây lo ngại nhất chính là eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu. Các bộ trưởng tài chính cảnh báo rằng, nếu xung đột mở rộng hoặc gây gián đoạn kéo dài tại đây, an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ đối mặt với rủi ro nghiêm trọng, kéo theo sự bất ổn về tài chính mà ngay cả khi xung đột chấm dứt, hệ lụy về lạm phát và tăng trưởng vẫn sẽ kéo dài dai dẳng.

Phân tích thiệt hại: Khi con số 58 tỷ USD chỉ là “phần nổi”

Theo dữ liệu từ Rystad Energy, chi phí để phục hồi hạ tầng năng lượng bị hư hại tại Trung Đông hiện ước tính lên tới 58 tỷ USD, trong đó riêng cơ sở dầu khí chiếm 50 tỷ USD. Đáng chú ý, con số này đã tăng vọt so với mức 25 tỷ USD chỉ trong vòng 3 tuần, cho thấy mức độ tàn phá khốc liệt của các cuộc tấn công quân sự.

Tuy nhiên, ông Karan Satwani, chuyên gia phân tích cấp cao tại Rystad Energy, nhận định rằng thiệt hại vật chất không phải là mối nguy lớn nhất. Vấn đề thực sự nằm ở “bài kiểm tra áp lực” đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiện nay, các nhà thầu và thiết bị chuyên dụng đang bị quá tải do làn sóng dự án khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và các dự án ngoài khơi khởi động từ năm 2023.

Khi nguồn lực bị điều chuyển để sửa chữa hạ tầng hư hỏng, các dự án phát triển năng lượng mới sẽ bị đình trệ. Điều này không tạo ra năng lực sản xuất mới mà chỉ là sự “vá lỗi”, vô hình trung thúc đẩy lạm phát năng lượng lan rộng ra toàn cầu.

Chiến lược ứng phó đa quốc gia: Từ trợ giá đến miễn thuế

Để bảo vệ người dân và doanh nghiệp trước cú sốc giá, nhiều quốc gia đã triển khai những gói chính sách tài khóa đặc thù:

Thái Lan: Tập trung an sinh xã hội

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho biết dù không thiếu hụt nhiên liệu nhưng áp lực giá tăng cao là hiện hữu. Chính phủ nước này đang triển khai chương trình “Người Thái giúp người Thái” (cải tiến từ Khon La Khrueng Plus) để hỗ trợ tiêu dùng thông qua mạng lưới bán lẻ và văn phòng quận.

Đồng thời, Thái Lan áp dụng chính sách trợ giá điện cho 200 đơn vị tiêu thụ đầu tiên (tối đa 3 baht/đơn vị) nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt cho hộ gia đình.

Canada: Cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt

Tại Bắc Mỹ, Canada chọn cách tiếp cận trực tiếp hơn bằng việc tạm đình chỉ thuế tiêu thụ đặc biệt liên bang đối với xăng và dầu diesel từ ngày ²⁰⁄₄ đến ⁷⁄₉. Thủ tướng Mark Carney khẳng định đây là biện pháp tạm thời và có mục tiêu nhằm giảm chi phí vận tải và tiêu dùng trong bối cảnh eo biển Hormuz bất ổn.

Tuy nhiên, ông Carney cũng lưu ý rằng việc giảm thuế phải được cân đối kỹ lưỡng với các ưu tiên chi tiêu công khác như chăm sóc sức khỏe răng miệng và chăm sóc trẻ em.

Góc nhìn chuyên gia và bài học cho doanh nghiệp

Nhìn từ góc độ quản trị rủi ro, cuộc khủng hoảng này cho thấy sự mong manh của chuỗi cung ứng năng lượng tập trung. Bài học rút ra là các quốc gia và doanh nghiệp không nên quá phụ thuộc vào một khu vực địa lý duy nhất. Việc đẩy nhanh chuyển đổi năng lượng sạch và đa dạng hóa nguồn cung không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu sinh tồn.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Theo tôi, việc kêu gọi IMF và WB hỗ trợ không chỉ là vấn đề về tiền tệ, mà là yêu cầu về một khung quản trị rủi ro năng lượng toàn cầu mới, nơi các cú sốc địa chính trị được dự báo và giảm thiểu thông qua các quỹ dự phòng chiến lược.

Liệu các biện pháp giảm thuế và trợ giá ngắn hạn có đủ để chống chọi với một cuộc khủng hoảng năng lượng kéo dài? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn về vấn đề này ở phần bình luận.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao 11 quốc gia lại yêu cầu IMF và WB hỗ trợ khẩn cấp?Do căng thẳng tại Trung Đông gây rủi ro lớn cho an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và ổn định kinh tế toàn cầu, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz.

Thiệt hại về hạ tầng năng lượng tại Trung Đông ước tính là bao nhiêu?Theo Rystad Energy, chi phí phục hồi hạ tầng ước tính khoảng 58 tỷ USD, trong đó 50 tỷ USD là thiệt hại trực tiếp đối với các cơ sở dầu khí.

Canada và Thái Lan có biện pháp gì để giảm tác động giá năng lượng?Canada tạm đình chỉ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu; trong khi Thái Lan triển khai chương trình hỗ trợ tiêu dùng ‘Người Thái giúp người Thái’ và trợ giá điện cho hộ gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao 11 quốc gia lại yêu cầu IMF và WB hỗ trợ khẩn cấp?

Do căng thẳng tại Trung Đông gây rủi ro lớn cho an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và ổn định kinh tế toàn cầu, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz.

Thiệt hại về hạ tầng năng lượng tại Trung Đông ước tính là bao nhiêu?

Theo Rystad Energy, chi phí phục hồi hạ tầng ước tính khoảng 58 tỷ USD, trong đó 50 tỷ USD là thiệt hại trực tiếp đối với các cơ sở dầu khí.

Canada và Thái Lan có biện pháp gì để giảm tác động giá năng lượng?

Canada tạm đình chỉ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu; trong khi Thái Lan triển khai chương trình hỗ trợ tiêu dùng ‘Người Thái giúp người Thái’ và trợ giá điện cho hộ gia đình.