Việt Nam đột phá công nghệ chiến lược và mô hình doanh nghiệp một người

Chiến lược phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành đòn bẩy then chốt giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua việc hoàn thiện thể chế và thúc đẩy các công nghệ cốt lõi.

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, việc xây dựng một hành lang pháp lý vững chắc và định hướng các lĩnh vực công nghệ trọng điểm là yêu cầu cấp thiết để đất nước không bị bỏ lại phía sau.

Hoàn thiện thể chế: Nền tảng cho sự bứt phá công nghệ

Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 4-2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, những chuyển biến tích cực trong việc xây dựng khung pháp lý đã được làm rõ. Bộ đã chủ động tham mưu trình Chính phủ ban hành 4 nghị định, trình Thủ tướng 6 quyết định và ban hành 13 thông tư nhằm tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực.

Các văn bản pháp quy này không chỉ tập trung vào quản lý mà còn hướng tới việc tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp trong các mảng trọng yếu như:

• Chuyển giao công nghệ và sở hữu trí tuệ.
• Chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs).
• Phát triển thị trường khoa học công nghệ và mở rộng thị trường Halal.
• Quản lý tiêu chuẩn - quy chuẩn kỹ thuật và năng lượng nguyên tử.

Việc đẩy mạnh xây dựng thể chế không đơn thuần là tạo ra các quy định, mà là tạo ra một “môi trường nuôi dưỡng” giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận công nghệ mới, thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường thực tế. Đây chính là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tập trung nguồn lực vào các danh mục công nghệ chiến lược

Thay vì đầu tư dàn trải, Bộ Khoa học và Công nghệ đang hướng tới sự tập trung có trọng điểm. Việc xây dựng Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược gắn liền với các bài toán thực tế của quốc gia là bước đi chiến lược để tối ưu hóa nguồn lực.

Các lĩnh vực được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt lớn bao gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và công nghệ không gian. Đặc biệt, Đề án khai thác không gian vũ trụ quốc gia cũng đang được hoàn thiện để mở ra những chân trời mới cho khoa học nước nhà.

Về mặt nghiên cứu, kết quả tháng 4-2026 cho thấy sức bật đáng kể với 2.761 bài công bố quốc tế, tập trung vào các ngành mũi nhọn như khoa học máy tính, y học và kỹ thuật. Hiện có 589 nhiệm vụ KH&CN đang triển khai, trong đó 190 nhiệm vụ đã thực sự mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn, minh chứng cho việc nghiên cứu đang dần thoát ly khỏi lý thuyết thuần túy.

Khởi nghiệp sáng tạo và mô hình “Doanh nghiệp một người” đầy tiềm năng

Một điểm nhấn quan trọng trong chiến lược quốc gia là việc thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp. Theo Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo (Nghị quyết 86/NQ-CP), Việt Nam đặt mục tiêu đầy tham vọng đến năm 2045: cứ 10 người dân sẽ có 1 người khởi nghiệp và 35 người dân sẽ có 1 doanh nghiệp.

Đáng chú ý nhất là định hướng phát triển mô hình “doanh nghiệp một người”. Đây là mô hình kinh doanh linh hoạt, vận hành trên nền tảng số, cho phép cá nhân khai thác tối đa năng lực chuyên môn trong các lĩnh vực như thiết kế, tư vấn, kiến trúc và dịch vụ số. Mục tiêu đến năm 2030 là hình thành khoảng 1 triệu doanh nghiệp dạng này.

Để hỗ trợ mô hình này, Bộ Khoa học và Công nghệ đang phối hợp với Bộ Tài chính để đơn giản hóa các thủ tục về thuế và báo cáo tài chính. Các mô hình thí điểm sẽ được triển khai tại ba trung tâm kinh tế lớn là Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng trước khi nhân rộng ra toàn quốc, học hỏi từ sự thành công của các quốc gia như Hàn Quốc và Trung Quốc.

Với sự kết hợp giữa hoàn thiện thể chế, tập trung vào công nghệ lõi và khuyến khích các mô hình kinh doanh số linh hoạt, Việt Nam đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, tạo tiền đề vững chắc cho sự bứt phá kinh tế trong tương lai.

Bạn đánh giá thế nào về tiềm năng của mô hình “doanh nghiệp một người” tại Việt Nam? Liệu đây có phải là xu hướng chủ đạo của nền kinh tế số sắp tới? Hãy để lại ý kiến của bạn dưới phần bình luận nhé!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Các lĩnh vực công nghệ chiến lược nào Việt Nam đang tập trung phát triển?Việt Nam tập trung vào các lĩnh vực có khả năng tạo đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và công nghệ không gian.

Mô hình “doanh nghiệp một người” là gì và mục tiêu của nó ra sao?Đây là mô hình kinh doanh linh hoạt vận hành trên nền tảng số, tập trung vào các dịch vụ như thiết kế, tư vấn, dịch vụ số. Việt Nam đặt mục tiêu có 1 triệu doanh nghiệp dạng này vào năm 2030.

Việc hoàn thiện thể chế mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?Hoàn thiện thể chế giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận công nghệ mới, mở rộng đầu tư đổi mới sáng tạo, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và đơn giản hóa các thủ tục hành chính.

Câu hỏi thường gặp

Các lĩnh vực công nghệ chiến lược nào Việt Nam đang tập trung phát triển?

Việt Nam tập trung vào các lĩnh vực có khả năng tạo đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và công nghệ không gian.

Mô hình “doanh nghiệp một người” là gì và mục tiêu của nó ra sao?

Đây là mô hình kinh doanh linh hoạt vận hành trên nền tảng số, tập trung vào các dịch vụ như thiết kế, tư vấn, dịch vụ số. Việt Nam đặt mục tiêu có 1 triệu doanh nghiệp dạng này vào năm 2030.

Việc hoàn thiện thể chế mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?

Hoàn thiện thể chế giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận công nghệ mới, mở rộng đầu tư đổi mới sáng tạo, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và đơn giản hóa các thủ tục hành chính.