Luật Hỗ Trợ DNNVV Sửa Đổi: Đột Phá Tư Duy Để Thúc Đẩy Tăng Trưởng Thực Chất

Việc sửa đổi Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) hiện nay không chỉ là điều chỉnh pháp lý mà là bước ngoặt chiến lược nhằm tháo gỡ rào cản, tạo động lực tăng trưởng thực chất.

Thực trạng và lý do cần một cuộc “cách mạng” về chính sách

Theo phân tích từ Bộ Tài chính, khu vực DNNVV đóng vai trò là xương sống của nền kinh tế khi chiếm tới hơn 98% tổng số doanh nghiệp. Đây là lực lượng chủ chốt trong việc tạo công ăn việc làm, huy động nguồn vốn xã hội và duy trì đà tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, “thân hình” nhỏ bé cùng năng lực tài chính mỏng khiến nhóm này cực kỳ dễ tổn thương trước những cú sốc từ thị trường.

Nhìn lại Luật năm 2017, chúng ta đã thấy những bước tiến nhất định thông qua các chương trình tư vấn, chuyển đổi số và đào tạo quản trị. Thế nhưng, một thực tế đáng suy ngẫm là khoảng cách giữa “văn bản” và “thực thi” vẫn còn quá lớn. Nhiều chính sách dù hay trên giấy tờ nhưng khi triển khai lại vấp phải rào cản hành chính, khiến doanh nghiệp khó tiếp cận, hoặc tiếp cận được nhưng không mang lại giá trị gia tăng thực tế.

Trong bối cảnh áp lực từ chuyển đổi xanh, tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và số hóa mạnh mẽ, việc sửa đổi Luật không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp bách để tạo ra một khuôn khổ chính sách linh hoạt, thích ứng nhanh với biến động.

4 “Điểm nghẽn” khiến chính sách hỗ trợ DNNVV chưa chạm tới doanh nghiệp

Để hiểu tại sao hỗ trợ chưa đi vào thực chất, cần nhìn thẳng vào những nút thắt mang tính hệ thống:

• Tiêu chí xác định rườm rà: Việc áp dụng đồng thời nhiều chỉ số như doanh thu, số lượng lao động và nguồn vốn khiến thủ tục xác định đối tượng thụ hưởng trở nên phức tạp, thiếu linh hoạt.
• Chiến lược hỗ trợ dàn trải: Các chính sách hiện nay thường theo kiểu “ai cũng có phần” nhưng không ai đủ sâu. Việc thiếu phân loại nhóm ưu tiên khiến những lĩnh vực then chốt như đổi mới sáng tạo hay phát triển bền vững chưa nhận được nguồn lực tương xứng.
• “Điểm đen” tiếp cận vốn: Đây là rào cản lớn nhất. Dù chiếm đa số về số lượng, nhưng dư nợ tín dụng cho DNNVV chỉ chiếm khoảng 19–20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Sự chênh lệch khủng khiếp này cho thấy cơ chế thế chấp tài sản truyền thống đang loại bỏ phần lớn DNNVV ra khỏi cuộc chơi vốn.
• Tư duy quản lý theo đầu vào: Phương thức triển khai hiện nay nặng về thủ tục hành chính, tập trung vào việc “đã chi bao nhiêu tiền” (đầu vào) thay vì “tạo ra kết quả gì” (đầu ra). Điều này triệt tiêu động lực tự thân của doanh nghiệp.

Tư duy mới trong Luật sửa đổi: Lấy hiệu quả làm thước đo

Dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV sửa đổi đánh dấu sự thay đổi căn bản trong tư duy: Chuyển từ hỗ trợ theo kiểu “ban phát” sang “kiến tạo phát triển”. Trọng tâm là chuyển dịch từ hỗ trợ đầu vào sang đo lường kết quả đầu ra.

Đột phá trong tiếp cận vốn thông qua cơ chế Sandbox

Thay vì bám víu vào tài sản thế chấp, dự thảo đề xuất thí điểm mô hình cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền thông qua cơ chế sandbox. Đây là một bước đi táo bạo, cho phép các tổ chức tài chính đánh giá năng lực doanh nghiệp qua sức khỏe tài chính thực tế và dữ liệu vận hành, mở ra cánh cửa vốn cho những doanh nghiệp có tiềm năng nhưng thiếu tài sản đảm bảo.

Số hóa quản trị và cơ chế “Voucher” linh hoạt

Một điểm sáng khác là việc áp dụng cơ chế “voucher”. Thay vì cơ quan quản lý chỉ định đơn vị tư vấn, doanh nghiệp sẽ được cấp voucher để chủ động lựa chọn dịch vụ hỗ trợ phù hợp nhất với nhu cầu của mình. Điều này tạo ra sự cạnh tranh giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ và đảm bảo ngân sách nhà nước được sử dụng đúng mục đích.

Đơn giản hóa và cá nhân hóa đối tượng hỗ trợ

Luật mới sẽ tinh gọn tiêu chí xác định DNNVV, ưu tiên các chỉ số dễ đo lường như doanh thu và lao động. Đặc biệt, sẽ có những định nghĩa pháp lý rõ ràng hơn để ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, người yếu thế hoặc các doanh nghiệp cam kết tiêu chuẩn bền vững (ESG).

Tầm nhìn chiến lược cho khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam

Việc trao quyền cho Chính phủ linh hoạt xây dựng chương trình hỗ trợ theo từng giai đoạn thay vì quy định cứng trong Luật là một tư duy quản trị hiện đại. Điều này cho phép chính sách “xoay trục” nhanh chóng theo xu hướng kinh tế xanh và số hóa toàn cầu.

Khi hệ sinh thái hỗ trợ được kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước - Hiệp hội - Doanh nghiệp thông qua mô hình “một cửa” tại địa phương, các thủ tục hành chính sẽ không còn là nỗi ám ảnh. Một khuôn khổ pháp lý linh hoạt và thực chất sẽ là bệ phóng để DNNVV không chỉ tồn tại mà còn bứt phá, trở thành động lực thực sự cho nền kinh tế.

Theo bạn, đâu là rào cản lớn nhất mà doanh nghiệp nhỏ hiện nay đang gặp phải khi tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn cùng chúng tôi.