Đào tạo nghề "may đo": Chìa khóa nâng tầm nguồn nhân lực tại Hà Nội

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao tại Hà Nội đòi hỏi những bước chuyển thực chất trong việc gắn kết đào tạo nghề với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp để thu hẹp khoảng cách cung - cầu.

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị đã khẳng định: nguồn nhân lực chất lượng cao chính là động lực trung tâm cho mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô. Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại là trong khi doanh nghiệp khát nhân lực giỏi, thì sinh viên ra trường lại thiếu kỹ năng thực tế. Để giải quyết “nỗi đau” này, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại Hà Nội đã không còn đi theo lối mòn lý thuyết mà chuyển sang chiến lược đào tạo thực dụng, bám sát hơi thở của thị trường.

Chiến lược đào tạo “may đo” và sự chủ động của các trường nghề

Thay vì áp dụng một chương trình khung cứng nhắc cho mọi đối tượng, các trường nghề hiện nay đang triển khai mô hình đào tạo “may đo”. Điều này có nghĩa là chương trình học được thiết kế riêng biệt dựa trên yêu cầu cụ thể của từng doanh nghiệp, từ việc xây dựng chuẩn đầu ra, cập nhật công nghệ mới nhất đến việc chia nhỏ nội dung thành các mô-đun linh hoạt.

Mô hình “Học nghề có lương” - Động lực kép cho người học

Tại Trường Trung cấp Nghề Cơ khí 1 Hà Nội, khái niệm “học nghề có lương” đã tạo nên một cú hích lớn. Thay vì chỉ thực tập không công, học sinh được trực tiếp làm việc tại doanh nghiệp, vừa rèn luyện tay nghề vừa nhận đãi ngộ tài chính. Ông Phạm Quang Vinh, Hiệu trưởng nhà trường, nhấn mạnh rằng việc đẩy thời lượng thực hành tại doanh nghiệp lên 30-50% giúp xóa bỏ tình trạng “học chay”, đồng thời thúc đẩy phân luồng học sinh một cách hiệu quả hơn.

Đào tạo theo đơn đặt hàng: Cam kết việc làm ngay từ khi nhập học

Một bước tiến xa hơn là mô hình đào tạo theo “đặt hàng” tại Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội. Quy trình vận hành rất chặt chẽ: Nhà trường làm việc với doanh nghiệp \(rightarrow\) Xác định nhu cầu nhân sự \(rightarrow\) Xây dựng chương trình \(rightarrow\) Tuyển sinh và ký hợp đồng ba bên (Doanh nghiệp - Nhà trường - Gia đình).

Với mô hình này, sinh viên không còn nỗi lo thất nghiệp. Minh chứng là trong năm học 2026-2027, nhà trường có hơn 1.000 chỉ tiêu được các “ông lớn” như Tổng Công ty sản xuất thiết bị Viettel, Hanwha Aero Engines hay các doanh nghiệp Trung Quốc đặt hàng. Điều này không chỉ khẳng định uy tín của nhà trường mà còn tạo niềm tin tuyệt đối cho phụ huynh khi lựa chọn học nghề thay vì đại học.

Góc nhìn từ doanh nghiệp: Kỹ năng thực chiến quan trọng hơn bằng cấp

Đứng ở góc độ nhà tuyển dụng, các doanh nghiệp không còn quá chú trọng vào tấm bằng mà quan tâm đến việc “làm được gì”. Ông Nguyễn Đình Thi, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ ăn uống Minh Đức, chia sẻ rằng những ứng viên có năng lực thực tế, tác phong công nghiệp tốt sẽ được ưu tiên tuyệt đối vì giúp doanh nghiệp giảm chi phí đào tạo lại.

Tuy nhiên, một khoảng trống mà các trường nghề cần khỏa lấp chính là kỹ năng mềm và ngoại ngữ. Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, một người thợ giỏi không chỉ cần tay nghề cao mà còn cần khả năng giao tiếp, làm việc nhóm và thích ứng nhanh với công nghệ mới.

Chính sách “đòn bẩy” và định hướng bền vững cho tương lai

Để tạo chuyển biến đồng bộ, thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều chính sách mang tính đột phá. Đáng chú ý là đề xuất hỗ trợ tới 50% học phí cho học sinh giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2026-2030. Đây được xem là “cú hích” tài chính quan trọng để điều chỉnh dòng chảy phân luồng sau trung học, giảm áp lực cho hệ thống đại học và cung cấp nguồn cung lao động chất lượng cho thị trường.

Bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, nhấn mạnh vai trò của công tác tư vấn hướng nghiệp. Việc phối hợp giữa các trường THCS, THPT và các cơ sở nghề thông qua nền tảng số sẽ giúp học sinh nhận thức đúng về giá trị của học nghề, từ đó chọn đúng năng lực và sở trường.

Nhận định chuyên gia: Sự chuyển dịch từ đào tạo “cung cấp cái nhà trường có” sang “cung cấp cái doanh nghiệp cần” là xu thế tất yếu. Để thành công, mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp không nên dừng lại ở việc ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) mà phải đi sâu vào thực chất: cùng xây dựng giáo trình, cùng giảng dạy và cùng cam kết đầu ra.

Bạn nghĩ sao về mô hình “học nghề có lương”? Liệu đây có phải là giải pháp tối ưu để giải quyết bài toán thất nghiệp cho giới trẻ hiện nay? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận hoặc liên hệ với chúng tôi để tìm hiểu thêm về các xu hướng nhân sự mới nhất.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Mô hình đào tạo “may đo” trong giáo dục nghề nghiệp là gì?Là mô hình đào tạo được thiết kế riêng biệt theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, từ việc điều chỉnh chương trình, xây dựng chuẩn đầu ra đến tổ chức giảng dạy theo mô-đun để đảm bảo sinh viên ra trường làm việc được ngay.

Lợi ích của mô hình “học nghề có lương” đối với sinh viên là gì?Sinh viên vừa được thực hành thực tế tại doanh nghiệp để nâng cao tay nghề, vừa có thu nhập trong quá trình học, giúp giảm áp lực tài chính và tăng cơ hội được tuyển dụng chính thức sau tốt nghiệp.

Hà Nội có chính sách gì để hỗ trợ học sinh học nghề giai đoạn 2026-2030?Thành phố đề xuất hỗ trợ tới 50% học phí cho học sinh theo học tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhằm khuyến khích phân luồng giáo dục và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình đào tạo “may đo” trong giáo dục nghề nghiệp là gì?

Là mô hình đào tạo được thiết kế riêng biệt theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, từ việc điều chỉnh chương trình, xây dựng chuẩn đầu ra đến tổ chức giảng dạy theo mô-đun để đảm bảo sinh viên ra trường làm việc được ngay.

Lợi ích của mô hình “học nghề có lương” đối với sinh viên là gì?

Sinh viên vừa được thực hành thực tế tại doanh nghiệp để nâng cao tay nghề, vừa có thu nhập trong quá trình học, giúp giảm áp lực tài chính và tăng cơ hội được tuyển dụng chính thức sau tốt nghiệp.

Hà Nội có chính sách gì để hỗ trợ học sinh học nghề giai đoạn 2026-2030?

Thành phố đề xuất hỗ trợ tới 50% học phí cho học sinh theo học tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhằm khuyến khích phân luồng giáo dục và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.